جمعیت
طبق آخرین سرشماری انجام شده در سال ۱۳۸۵، جمعیت ایران حدود ۷۰ میلیون نفر بوده است. طی آخرین گزارش بانک مرکزی (سه ماهه دوم سال ۸۸) جمعیت کشور حدود ۷۳/۶ میلیون نفر برآورد شده است که از این تعداد ۵۲/۳ میلیون نفر ساکن مناطق شهری هستند. در نمودار زیر روند جمعیت کشور، طی سرشماری های انجام شده، آمده است.
جمعیت کشور، پس از تقریبا دو دهه رشد سریع، چند سالی است که آهنگ ملایم تری را تجربه می کند. با توجه به نمودارهای جمعیت مشاهده می شود که رشد جمعیت طی سال های ۵۵ تا ۶۵ به بیشترین مقدار خود رسیده است.
هرم جمعیت نشان می دهد که نزدیک به ۶۰% از جمعیت هم اکنون در سن کمتر از ۲۵ سالگی قرار دارند و این بدین معنی است که جمعیت کشور در حال حاضر در شرایط باروری قرار دارد. به عبارت دیگر هر چه جمعیت جوان در جامعه بیشتر باشد به همان نسبت انتظار افزایش جمعیت بیشتری را در کوتاه مدت باید داشت. بنابراین، انتظار می رود طی سال های ۸۵ تا ۹۵ یک رشد شدید جمعیت را شاهد باشیم.
جمعیت زنان در سال ۱۳۸۵، ۳۴ میلیون نفر برآورد شده است. متوسط رشد جمعیت زنـان طی دهه گذشته برابر ۵۲/۱ درصد بوده است. این در حالی است که درصد جمعیت زنان نسبت به جمعیت کل کشور در سال ۱۳۸۵، ۰۵/۴۹ درصد برآورد شده است. نسبت جنسی در سال ۱۳۸۵، برابر ۵۷/۱۰۳ بوده است بدین معنی که به ازای هـر ۵۷/۱۰۳ مرد ۱۰۰ زن وجود داشته است و این در حالی است که تغییرات نسبت جنسی، نسبت به سه دهه گذشته به میزان ۵۳/۲ درصد کاهش داشته است. در واقع طی سه دهه گذشته نسبت تعداد زنان به مردان با فاصله بیشتری بوده است۱.
روند رشد جمعیت، نسبت جنسی، هرم سنی جمعیت زنان و نرخ افزایش امید به زندگی در زنان، حاکی از آن است که گرچه جمعیت زنان کشور نسبت به مردان کمتر است اما در مقایسه با سالهای قبل فاصله نسبت جنسی در حال کاهش می باشد.
دو نمودار بالا روند مهاجرت از روستاها به سمت شهرها نشان می دهد. طبق نمودار، رشد جمعیت در نقاط شهری و روستایی روند نزولی داشته است که این روند کاهشی برای نقاط روستایی شدیدتر بوده است.
طی ۴۰ سال گذشته، نسبت شهرنشینی در ایران از ۳۱ درصد در سال ۱۳۳۵ به حدود ۷۰ درصد -یعنی دو برابر- در سال ۱۳۸۵ افزایش یافته است که این روند همچنان ادامه دارد. افزایش نسبت شهرنشینی ناشی از دو عامل تبدیل سکونت گاه های روستایی به شهر و مهاجرت روستاییان به شهرها می باشد۲.
از سال ۶۵ تا ۸۵ شاهد حرکت جمعیت شاغل از فعالیت های کشاورزی به سمت سایر فعالیت ها خصوصا خدمات بوده ایم. با توجه به این که حدود ۵۰ درصد جمعیت شاغل کشور در سال ۸۵ به فعالیت های خدماتی مشغول بوده اند، میتوان نتیجه گرفت که در بخش فعالیت های تولیدی (صنعت و کشاورزی) اشتغال زایی کمتری انجام گرفته است و جمعیت شاغل جذب فعالیت های خدماتی شده اند.
طبق نمودار بالا در سال ۸۵ بیشترین تعداد افرادِ باسواد، درسطح تحصیلات متوسطه قرار داشته اند. پس از آن سایر مقاطعِ زیر کارشناسی بیشترین تعداد را داشته است. در آینده با توجه به رشد سطح سواد جمعیت، انتظار می رود این مورد افزایش یابد.
در مجموع از کل جمعیت زنان در سال ۱۳۸۵، حدود ۸۰ درصد و از کل جمعیت مردان در سال مذکور، ۸۹ درصد با سواد بوده اند.
جمعیت کشور، پس از تقریبا دو دهه رشد سریع، چند سالی است که آهنگ ملایم تری را تجربه می کند. با توجه به نمودارهای جمعیت مشاهده می شود که رشد جمعیت طی سال های ۵۵ تا ۶۵ به بیشترین مقدار خود رسیده است.
هرم جمعیت نشان می دهد که نزدیک به ۶۰% از جمعیت هم اکنون در سن کمتر از ۲۵ سالگی قرار دارند و این بدین معنی است که جمعیت کشور در حال حاضر در شرایط باروری قرار دارد. به عبارت دیگر هر چه جمعیت جوان در جامعه بیشتر باشد به همان نسبت انتظار افزایش جمعیت بیشتری را در کوتاه مدت باید داشت. بنابراین، انتظار می رود طی سال های ۸۵ تا ۹۵ یک رشد شدید جمعیت را شاهد باشیم.
جمعیت زنان در سال ۱۳۸۵، ۳۴ میلیون نفر برآورد شده است. متوسط رشد جمعیت زنـان طی دهه گذشته برابر ۵۲/۱ درصد بوده است. این در حالی است که درصد جمعیت زنان نسبت به جمعیت کل کشور در سال ۱۳۸۵، ۰۵/۴۹ درصد برآورد شده است. نسبت جنسی در سال ۱۳۸۵، برابر ۵۷/۱۰۳ بوده است بدین معنی که به ازای هـر ۵۷/۱۰۳ مرد ۱۰۰ زن وجود داشته است و این در حالی است که تغییرات نسبت جنسی، نسبت به سه دهه گذشته به میزان ۵۳/۲ درصد کاهش داشته است. در واقع طی سه دهه گذشته نسبت تعداد زنان به مردان با فاصله بیشتری بوده است۱.
روند رشد جمعیت، نسبت جنسی، هرم سنی جمعیت زنان و نرخ افزایش امید به زندگی در زنان، حاکی از آن است که گرچه جمعیت زنان کشور نسبت به مردان کمتر است اما در مقایسه با سالهای قبل فاصله نسبت جنسی در حال کاهش می باشد.
دو نمودار بالا روند مهاجرت از روستاها به سمت شهرها نشان می دهد. طبق نمودار، رشد جمعیت در نقاط شهری و روستایی روند نزولی داشته است که این روند کاهشی برای نقاط روستایی شدیدتر بوده است.
طی ۴۰ سال گذشته، نسبت شهرنشینی در ایران از ۳۱ درصد در سال ۱۳۳۵ به حدود ۷۰ درصد -یعنی دو برابر- در سال ۱۳۸۵ افزایش یافته است که این روند همچنان ادامه دارد. افزایش نسبت شهرنشینی ناشی از دو عامل تبدیل سکونت گاه های روستایی به شهر و مهاجرت روستاییان به شهرها می باشد۲.
از سال ۶۵ تا ۸۵ شاهد حرکت جمعیت شاغل از فعالیت های کشاورزی به سمت سایر فعالیت ها خصوصا خدمات بوده ایم. با توجه به این که حدود ۵۰ درصد جمعیت شاغل کشور در سال ۸۵ به فعالیت های خدماتی مشغول بوده اند، میتوان نتیجه گرفت که در بخش فعالیت های تولیدی (صنعت و کشاورزی) اشتغال زایی کمتری انجام گرفته است و جمعیت شاغل جذب فعالیت های خدماتی شده اند.
طبق نمودار بالا در سال ۸۵ بیشترین تعداد افرادِ باسواد، درسطح تحصیلات متوسطه قرار داشته اند. پس از آن سایر مقاطعِ زیر کارشناسی بیشترین تعداد را داشته است. در آینده با توجه به رشد سطح سواد جمعیت، انتظار می رود این مورد افزایش یابد.
در مجموع از کل جمعیت زنان در سال ۱۳۸۵، حدود ۸۰ درصد و از کل جمعیت مردان در سال مذکور، ۸۹ درصد با سواد بوده اند.
